Lazio

Η περιοχή αλλάζει με κάθε δρόμο. Η Ρώμη είναι ο πυκνός πυρήνας, μια πόλη από πέτρα και κίνηση όπου το Φόρουμ και τα τραμ μοιράζονται το ίδιο απόγευμα. Κατευθυνόμενοι νοτιοανατολικά, το έδαφος ανεβαίνει προς τα Κάστελλι Ρομάνι, ένα δαχτυλίδι λόφων και χωριών χτισμένων γύρω από παλιές ηφαιστειακές λίμνες, όπου ο αέρας είναι δροσερότερος και το κρασί έχει τη γεύση της στάχτης στην οποία φυτρώνουν τα αμπέλια. Βόρεια, οι λόφοι της Σαμπίνα ασημίζουν από τα ελαιόδεντρα, και πάνω από αυτούς υψώνονται τα βουνά Σιμπρούινι και Λεπίνι, ήσυχα και αραιοκατοικημένα, με μοναστήρια κρυμμένα στις πτυχώσεις τους. Πιο βορειοδυτικά, η ζώνη της Τουσκία είναι χώρα των Ετρούσκων: βράχοι από τόφφο, βαθιά μονοπάτια λαξευμένα ανάμεσα σε φαράγγια και η μεσαιωνική συνοικία του Βιτέρμπο, όπου οι δρόμοι ακολουθούν ακόμη το παλιό τους σχέδιο. Ο νότος είναι διαφορετικός ξανά. Η Ποντίνη πεδιάδα ήταν έλος μέχρι τον εικοστό αιώνα, και τα ευθύγραμμα κανάλια της και οι χαμηλές, τακτικές πόλεις της φέρουν τη επίπεδη, σκόπιμη γεωμετρία μιας γης που αποξηράνθηκε με διάταγμα.

Μια καλή μέρα εδώ μπορεί να ξεκινήσει στη νεκρόπολη της Ταρκίνια, όπου οι ζωγραφιστοί τάφοι δείχνουν χορευτές και συμποσιαστές με χρώματα που επιβίωσαν από τους ανθρώπους που τους παράγγειλαν. Μέχρι το μεσημέρι μπορεί κανείς να βρεθεί στο Τίβολι, περπατώντας στα πεζούλια της Βίλα ντ' Έστε, όπου το νερό κυλά σε πέτρινα αυλάκια περνώντας από κυπαρίσσια και βαθιές λεκάνες με βρύα σε χρώμα πρασινωπό. Το απόγευμα ανήκει στην ακτή. Η άμμος στο Σαμπαουδία απλώνεται για μίλια ανάμεσα σε αμμόλοφους και μια λιμνοθάλασσα, και ο άνεμος μυρίζει πεύκο. Γύρω από το ακρωτήριο Τσιρτσέο τα δάση φτάνουν σχεδόν μέχρι τη θάλασσα, και το παλιό ακρωτήριο μοιάζει ακόμη με το νησί που φανταζόταν ο Όμηρος. Λίγο παρακάτω, τα λευκασμένα σοκάκια της Σπερλόνγκα κατηφορίζουν απότομα προς τη θάλασσα, και η Τερρακίνα στέκεται στον λόφο της πάνω από μια ακτή όπου η ρωμαϊκή πέτρα συναντά τα ψαροκάικα που έχουν τραβηχτεί στην παραλία. Τίποτα δεν είναι στημένο. Η θάλασσα απλώς είναι εκεί, και το ίδιο ισχύει για το ψωμί από τον φούρνο και τη σκιά μιας ομπρελόπευκης.

Οι περισσότεροι φεύγουν από το Λάτσιο έχοντας στο μυαλό τους την πρωτεύουσα, αλλά η περιοχή συνεχίζει να δίνει λόγους για επιστροφή. Οι λίμνες, οι ετρουσκικοί δρόμοι, οι αμμόλοφοι με το άρωμα του πεύκου και τα ήσυχα ορεινά χωριά κρατούν το καθένα μια διαφορετική εκδοχή της ίδιας μακράς ιστορίας. Όσο μένει κανείς περισσότερο, ανακαλύπτει ότι η ακτή δεν είναι ξεχωριστός τόπος από τα χωριά των λόφων ή τα ερείπια, αλλά το τελευταίο κομμάτι μιας συνεχούς γης, όπου η αρχαία, η μεσαιωνική και η σύγχρονη Ιταλία συναντιούνται στην άκρη του νερού.