Κρήτη

Το νησί αλλάζει καθώς το διασχίζεις, και κάθε τμήμα του διατηρεί τον δικό του χαρακτήρα. Στα δυτικά, τα Χανιά έχουν ένα ενετικό λιμάνι όπου οι πέτρινοι τοίχοι κρατούν τη ζεστασιά του απογεύματος, και τα σοκάκια στενεύουν τόσο που ένα μπαλκόνι σχεδόν αγγίζει το απέναντι. Το Ρέθυμνο, πιο ανατολικά, είναι μικρότερο και πιο ήρεμο, με ένα φρούριο πάνω από την παλιά πόλη και έναν ρυθμό που ταιριάζει σε μια καρέκλα έξω από ένα καφέ με ένα ποτήρι νερό. Το Ηράκλειο είναι η εργατική πόλη, πυκνή από πάγκους αγοράς, κίνηση και τον ήχο των ρολών που ανεβαίνουν· το αρχαιολογικό του μουσείο φυλάσσει τα ευρήματα από την Κνωσό, λίγα χιλιόμετρα έξω από την πόλη, όπου το ανάκτορο εξακολουθεί να ανταμείβει μια αργή βόλτα. Πιο ανατολικά η γη ανοίγεται. Η Λασίθι και η Σητεία φαίνονται πιο ήσυχες και πιο διάσπαρτες, με αγροτικούς δρόμους, χωράφια περιφραγμένα με πέτρα και χωριά που μοιάζει να έχουν συμφωνήσει μεταξύ τους να μην βιάζονται.

Μια μέρα εδώ ακολουθεί τη γη και όχι ένα πρόγραμμα. Μπορείς να ξεκινήσεις με ψωμί, χωριάτικο τυρί και ένα μικρό μπολ με ντάκο, το κριθαρένιο παξιμάδι που μαλακώνει με ντομάτα και θρυμματισμένη φέτα, και μετά να ανέβεις στο οροπέδιο της Λασιθίου, όπου οι παλιοί ανεμόμυλοι στέκουν ανάμεσα σε πατατοχώραφα και οι λόφοι υψώνονται σε κύκλο γύρω σου. Ή μπορείς να μπεις σε μια χαράδρα. Η χαράδρα της Σαμαριάς είναι μια μακριά κατάβαση ανάμεσα σε βράχινους τοίχους τόσο ψηλούς που ο ουρανός γίνεται μια λωρίδα, και το ρυάκι στον πάτο κυλά κρύο πάνω σε λείες πέτρες. Στη νότια ακτή, η άμμος στην Ελαφονήσι μπορεί να φαίνεται ελαφρώς ροζ υπό το σωστό φως, και το νερό είναι τόσο ρηχό που μπορείς να περπατήσεις μακριά μέσα του. Η Μάταλα, από την άλλη πλευρά, έχει σπήλαια λαξευμένα στους μαλακούς βράχους πάνω από την παραλία, όπου κάποτε έμεναν άνθρωποι και σήμερα έρχονται να δουν τους τοίχους και τη θάλασσα πέρα από αυτούς.

Εκείνο που μένει είναι λιγότερο κάποιο μεμονωμένο μέρος παρά ο ρυθμός του όλου: η βραδινή βόλτα πάνω στον πέτρινο μόλο του λιμανιού, η γεύση της ρίγανης πάνω στο ψητό ψάρι, ο τρόπος που ένας δρόμος στρίβει ξαφνικά και η θάλασσα εμφανίζεται ξανά, πιο πλατιά απ' όσο περίμενες. Η Κρήτη ανταμείβει όσους φτάνουν χωρίς λίστα και είναι πρόθυμοι να τους επιβραδύνουν οι κατσίκες στον δρόμο ή ένας αγρότης που ακουμπά σε μια πόρτα. Φεύγεις με την υπόσχεση να επιστρέψεις, και βρίσκεις τον εαυτό σου να σχεδιάζει ήδη ποια κοιλάδα δεν πρόλαβες, ποιο χωριό απλώς προσπέρασες, και ποιο κομμάτι της ακτής θέλεις να δεις αντίθετα στο σούρουπο.