Basilicata

Σκαλοπάτια από ωχρό ασβεστόλιθο κατεβαίνουν σε μια χαράδρα τόσο απότομα, που τα σπίτια της Matera φαίνονται στοιβαγμένα σαν στρώματα ιζήματος, με τις πόρτες τους να ανοίγουν πάνω στις στέγες των κάτω σπιτιών. Λίγες περιοχές της Ιταλίας μοιάζουν τόσο με τη γεωλογία τους, και η Βασιλικάτα, το ήσυχο νότιο εσωτερικό της χώρας, φορά ανοιχτά τον βράχο της.

Η περιοχή δεν αλλάζει σταδιακά αλλά κατά μπλοκ. Το οροπέδιο της Matera είναι μια ράχη από φθαρμένη πέτρα και αγριόχορτα, όπου τα παλιά σπίτια-σπηλιές έχουν καθαριστεί, φωτιστεί και μετατραπεί σε μια πόλη που μοιάζει ακόμη μισοσκαμμένη. Βορειοανατολικά, ο Βούλτουρε υψώνεται ως ένα αδρανές ηφαίστειο, με τις πλαγιές του σκούρες από κάστανα και βελανιδιές, και τα χωριά του έχουν τον δροσερό, επιφυλακτικό αέρα τόπων χτισμένων πάνω από την πεδιάδα για να βλέπουν ποιος έρχεται. Νοτιοδυτικά κυριαρχεί ο όγκος του Πολλίνο, ένας κόσμος από ψηλά πευκοδάση, απότομες χαράδρες και μακρινές θέες, όπου οι δρόμοι στρίβουν γύρω από γκρίζους βραχώδεις ώμους και τα χωριά προσκολλώνται στους γκρεμούς. Έπειτα η γη κατεβαίνει προς το Ιόνιο Πέλαγος, ισοπεδώνεται σε οπωρώνες, αμπέλια και πλατιά χωράφια με σιτάρι, και η διάθεση γίνεται ανοιχτή και ζεστή. Στην Τυρρηνική πλευρά, μια σύντομη ακτή γύρω από τη Maratea είναι το αντίθετο: απότομη, πράσινη, διπλωμένη σε μικρούς κόλπους, με ένα λόφο-πόλη από λευκά σπίτια πάνω από τη θάλασσα.

Η μέρα εδώ έχει έναν ρυθμό που ορίζεται από την πέτρα. Ξεκίνα στη Matera πριν φτάσουν οι ομάδες των τουριστών, όταν τα δρομάκια ανάμεσα στις εκκλησίες είναι άδεια και ο ήχος των βημάτων σου επιστρέφει από τους τοίχους. Κατέβα στο Sasso Caveoso, και μετά ανέβα στις βραχοεκκλησίες της απέναντι πλευράς, όπου οι τοιχογραφίες διακρίνονται ακόμη μέσα από την αιθάλη αιώνων κεριών. Το απόγευμα, οδήγησε ανατολικά προς την ακτή και την επίπεδη χώρα γύρω από το Μεταπόντιο. Εκεί, κίονες ενός ελληνικού ναού στέκονται μέσα σε χωράφι με ξερό γρασίδι, και τα τζιτζίκια γεμίζουν τη σιωπή τόσο πλήρως, που τα ερείπια φαίνονται να ανήκουν στο τοπίο και όχι σε μουσείο. Πιο μέσα στην ενδοχώρα, το Castelmezzano και η Pietrapertosa βρίσκονται εκατέρωθεν μιας στενής κοιλάδας, με τα σπίτια τους να κυλούν κάτω από βραχώδεις κορφές, και είναι εύκολο να χάσεις μια ώρα απλώς παρακολουθώντας το φως να κινείται πάνω στην πέτρα. Φάε ό,τι τρώει η περιοχή: καβατέλι με αργό ragù, λαγάνε κομμένη στο χέρι, ψωμί που κρατά για μέρες, και πιπεριές διατηρημένες σε λάδι.

Αυτό που μένει μαζί σου είναι λιγότερο κάποιος μεμονωμένος χώρος και περισσότερο ο τρόπος με τον οποίο η περιοχή κρατά το παρελθόν της κοντά της. Η Matera, ο Βούλτουρε, το Πολλίνο και η ιόνια πεδιάδα έχει το καθένα τον δικό του ρυθμό, και η μετάβαση ανάμεσά τους μοιάζει με διάβαση σε διαφορετικά κεφάλαια του ίδιου μακρού βιβλίου. Η ακτή της Maratea δίνει στο ταξίδι ένα δεύτερο τέλος, ένα μέρος για κολύμπι και για να κάτσεις το βράδυ, ενώ οι λόφοι πίσω της γίνονται μοβ. Η αναχώρηση ποτέ δεν είναι ακριβώς απόφαση. Βρίσκεσαι να σκέφτεσαι ακόμη ένα δρομάκι να περπατήσεις, ακόμη ένα χωριό στο τέλος ενός κακού δρόμου, και η επιθυμία να μείνεις μεγαλώνει σιωπηλά, όπως και η πέτρα, αργά και χωρίς φασαρία.